ODPUSTY ZUPEŁNE I CZĄSTKOWE

CZYM SĄ I JAKIE WARUNKI NALEŻY SPEŁNIĆ, ABY Z NICH DOBRZE KORZYSTAĆ

Szczególną pomocą dla dusz cierpiących w czyśćcu są odpusty. Jaka jest ich istota? W Ka­techizmie Kościoła Katolickiego czytamy: Odpust jest to darowanie przed Bogiem kary doczesnej za grzechy, zgładzone już co do winy. Dostępuje go chrześcijanin odpowiednio usposobiony i pod pewnymi, określonymi warunkami, za pośrednic­twem Kościoła, który jako szafarz owoców odku­pienia rozdaje i prawomocnie przydziela zadość­uczynienie ze skarbca zasług Chrystusa i świętych (KKK 1471).

W Kościele pierwszych wieków za szczególnie ciężkie grzechy nakładano publiczną pokutę. Dotyczyło to zaparcia się wiary, cudzo­łóstwa, morderstwa. Pokuta poprzedzała odpusz­czenie grzechów i włączenie na nowo grzeszni­ka do wspólnoty eucharystycznej. Towarzyszyła temu modlitwa wspólnoty Kościoła. Grzesznik wracał do pełnej jedności z Kościołem często do­piero po wielu latach. Dlatego też wielu odkładało pokutę na ostatnie chwile życia. Pokuta była też jednorazowa, czyli można ją było podjąć tylko raz po chrzcie św. Była to bardzo rygorystyczna praktyka, dlatego stopniowo zaczęto przecho­dzić do praktyki spowiedzi indywidualnej, którą można było powtarzać wielokrotnie. I tak stop­niowo upowszechniła się praktyka spowiedzi po­wtarzalnej. Na nasz kontynent przenieśli ją mnisi z terenów dzisiejszej Irlandii i Wielkiej Brytanii. Początki spowiedzi indywidualnej związane były z tzw. księgami penitencjarnymi. Były to katalogi tzw. taryf (stąd pokuta taryfowa), które precyzyj­nie określały rodzaj pokuty za konkretny grzech. Po wysłuchaniu spowiedzi kapłan nakładał na penitenta odpowiednią pokutę. Na przykład, je­śli ktoś dopuścił się cudzołóstwa, a kobieta zaszła przy tym w ciążę, to pokuta trwała 3 lata i pole­gała na powstrzymywaniu się od tłustego jedzenia i współżycia z żoną. Gdy natomiast ktoś popełnił zabójstwo lub grzech sodomski, to musiał pościć przez 10 lat. Istniała możliwość złagodzenia po­kuty poprzez wydłużanie jej trwania albo skróce­nia przez zaostrzenie praktyk pokutnych. Istniała możliwość zamieniania jednych na inne (np. za­miast trzech dni postu można było odmówić 50 psalmów). Z księgami penitencjarnymi związane były rytuały pokutne. Dowiadujemy się z nich, że penitent udawał się do kapłana, z którym naj­pierw odmawiał psalmy pokutne oraz inne mo­dlitwy. Następnie wyznawał grzechy, a kapłan na­kładał pokutę. Penitent spełniał pokutę, po czym wracał do tego samego kapłana, aby otrzymać sakramentalne odpuszczenie. Od IX w. w wyjąt­kowych sytuacjach udzielano rozgrzeszenia zaraz po wyznaniu win, a przed odprawieniem pokuty, czyli tak, jak czyni się to dzisiaj. Praktyka ta stała się powszechna już około 1000r.

Praktyka stosowania penitencjałów spowodo­wała wiązanie grzechu z konkretną pokutą oraz pozostawiała w penitentach świadomość, że po sakramentalnym rozgrzeszeniu konieczna jest pokuta. Powodowało to, że po spowiedzi proszo­no kapłana udzielającego rozgrzeszenia o modli­twę wstawienniczą o złagodzenie kar za grzechy. Stopniowo od tej modlitwy Kościół przeszedł do praktyki odpustów.

Naukę o odpustach usystematyzował św. To­masz z Akwinu, który stwierdził, że to, co Kościół ustanowi na ziemi, jest ważne także w niebie. Wiąże się to z władzą daną przez Pana Jezusa św. Piotrowi. Dlatego odpusty są ważne i skuteczne. Ze św. Tomaszem związane jest pojęcie skarb­ca Kościoła. W skarbcu tym zebrane są zasługi świętych, a przede wszystkim samego Chrystu­sa. Paweł VI w taki sposób wyjaśnił naturę tego skarbca: Nie jest on zbiorem dóbr, gromadzonych przez wieki na kształt materialnych dóbr, lecz nie­skończoną i niewyczerpaną wartością, jaką mają u Boga zadośćuczynienia i zasługi Chrystusa Pana, ofiarowane po to, by cala ludzkość była uwolniona od grzechu i doszła do łączności z Ojcem. Stanowi go sam Chrystus Odkupiciel, w którym są i działają zadośćuczynienia i zasługi płynące z Jego odkupie­nia (21). Poza tym do tego skarbu należy też wartość naprawdę ogromna, niewymierna i zawsze świeża, jaką mają przed Bogiem modlitwy i dobre uczynki Najświętszej Maryi Panny i Wszystkich Świętych, którzy idąc śladami Chrystusa, dzięki Jego łasce, uświęcili samych siebie i spełnili posłannictwo otrzymane od Ojca. W ten sposób, pracując nad własnym zbawieniem, przyczynili się również do zbawienia swych braci w jedności Mistycznego Cia­ła (Pawet VI, Konstytucja Apostolska Indulgentiarum Doctrina, 5) Święty Tomasz stwierdził, że dobra danej społeczności rozdziela jej zwierzch­nik, tak więc dobra Kościoła ma prawo rozdzielać papież. Potwierdził to papież Paweł VI pisząc: Odpustu dostępuje chrześcijanin odpowiednio usposobiony i pod pewnymi, określonymi warunka­mi za pośrednictwem Kościoła, który jako szafarz owoców odkupienia rozdaje i prawomocnie przy­dziela zadośćuczynienia ze skarbca zasług Chrystu­sa i Świętych (Paweł VI. Konstytucja Apostolska Indulgentiarum Doctrina, Normy nr 1). Papież za­rządza „skarbcem”, dlatego jednym z warunków uzyskania odpustu jest modlitwa w intencjach papieża. Należy podkreślić, że jest to modlitwa w intencjach proponowanych przez papieża. In­tencje te dotyczą całego Kościoła.

W zrozumieniu istoty odpustów ważne jest również rozróżnienie kar na wieczne i doczesne. W sakramencie pojednania, każdy z nas otrzy­muje przebaczenie wyznanych grzechów, za które szczerze żałuje. Dzięki temu może on osiągnąć wieczne zbawienie. Uzyskane przebaczenie nie uwalnia jednak od kar doczesnych (czasowych), które spotykają nas za życia lub po śmierci w czyśćcu. Kary te grzesznik może odpokutować poprzez czyny pokutne i cierpienie, które spoty­ka go w czasie ziemskiego życia, lub w czyśćcu. Uwolnieniu od tych kar służy właśnie obfity skar­biec odpustów Kościoła. W Katechizmie czytamy: Grzech ma podwójny skutek. Grzech ciężki pozba­wia nas komunii z Bogiem, a przez to zamyka nam dostęp do życia wiecznego, którego pozbawienie nazywa się „karą wieczną” za grzech. Każdy grzech, nawet powszedni, powoduje ponadto nieuporząd­kowane przywiązanie do stworzeń, które wyma­ga oczyszczenia, albo na ziemi, albo po śmierci, w stanie nazywanym czyśćcem. Takie oczyszczenie uwalnia od tego, co nazywamy „karą doczesną” za grzech. Obydwie kary nie mogą być traktowane jako rodzaj zemsty, którą Bóg stosuje od zewnątrz, ponieważ wypływają one jakby z samej natury grzechu. Nawrócenie, które pochodzi z żarliwej mi­łości, może doprowadzić do całkowitego oczyszcze­nia grzesznika, tak że nie pozostaje już żadna kara do odpokutowania (KKK 1472).

Istotne jest zrozumienie, że kary związane z grzechami już odpuszczonymi w sakramencie pokuty nie są jakimiś dodatkowymi karami nało­żonymi przez Boga, ale wiążą się z konsekwencja­mi grzechu. Dla przykładu w przypadku grzechu pijaństwa grzech zostaje odpuszczony, ale konse­kwencje pozostają. Wystarczy spojrzeć na rodzi­nę, która cierpi z powodu nadużywania alkoholu przez jednego z bliskich. Jeśli człowiek za ziem­skiego życia nie odpokutuje, z pomocą można mu przyjść przez modlitwę oraz ofiarę odpustu. Ważne, by odpustu nie traktować jako magicznej praktyki. W sposób humorystyczny, a równocze­śnie bardzo zrozumiały tłumaczył to Ojciec Badeni pisząc, że niektórzy mają taką wizję Boga: Powiada Bozinek: a to drań z tego Kowalskiego, za karę będzie miał raka z przerzutami. Na to dyżurny aniołek mówi: O nie, proszę Bozinki, nie da rady. Kowalski ma siedem odpustów zupełnych, zapłacił dwie Msze św. wieczyste i był w Częstochowie trzy razy. Co najwyżej, proszę Bozinki, pokarzemy dra­nia lekką grypą, więcej nie damy rady. Gdy prosi­my o łaski związane z odpustem, ważna jest wiara w Boga, który jest kochającym i miłosiernym oj­cem, a nie sędzią i księgowym zliczającym ludz­kie grzechy.

Odpust można ofiarować za siebie lub za jed­ną konkretną zmarłą osobę. Odpust jest cząst­kowy albo zupełny zależnie od tego, czy od kary doczesnej należnej za grzechy uwalnia w części czy w całości. W sakramencie pokuty Bóg od­puszcza człowiekowi grzechy, jeśli ten szczerze za nie żałuje, ale na człowieku spoczywa jeszcze obowiązek wyrównania naruszonego porządku moralnego, bo każde zło jest naruszeniem spra­wiedliwości i miłości. Wyjaśniał to również Jan Paweł II w adhortacji Reconciliatio et poenitentia: Dusza, która upada przez grzech, pociąga za sobą Kościół i w pewien sposób cały świat. Innymi słowy, nie ma grzechu, nawet najbardziej wewnętrznego i tajemnego, najściślej indywidualnego, który odno­siłby się wyłącznie do tego, kto go popełnia. Każdy grzech rzutuje z mniejszą lub większą gwałtowno­ścią, z mniejszą lub większą szkodą na całą struk­turę kościelną i na całą ludzką rodzinę (nr 16).

Z uzyskaniem odpustu związane są pewne wa­runki, które należy spełnić. Są one następujące:

• Brak jakiegokolwiek przywiązania do grzechu, nawet powszedniego (jeżeli jest brak całkowi­tej dyspozycji – zyskuje się odpust cząstkowy)

• Stan laski uświęcającej lub spowiedź sakra­mentalna

• Przyjęcie Komunii świętej

• Odmówienie modlitwy w intencjach Ojca Świętego

• Wykonanie czynności związanej z odpustem

Należy pamiętać, że ewentualna spowiedź, Komunia święta i modlitwa w intencjach Ojca Świętego mogą być wypełnione w ciągu kilku dni przed lub po wypełnieniu czynności, z którą związany jest odpust; między tymi elementami musi jednak istnieć związek. Po jednej spowiedzi można uzyskać wiele odpustów zupełnych, nato­miast po jednej Komunii świętej i jednej modli­twie w intencjach papieża – tylko jeden odpust zupełny. Odpustów (zarówno cząstkowych, jak i zupełnych) nie można ofiarowywać za innych żywych.

Wybrane praktyki związane z uzyskaniem odpustu zupełnego:

• Adoracja Najświętszego Sakramentu przez co najmniej pół godziny (jeśli jest krótsza – od­pust cząstkowy);

• Przyjęcie błogosławieństwa udzielanego przez Papieża Urbi et Orbi (Miastu i Światu) – choć­by tylko przez radio lub telewizję;

• Adoracja i ucałowanie Krzyża w trakcie litur­gii Męki Pańskiej w Wielki Piątek;

• Uczestnictwo w rekolekcjach trwających przy­najmniej trzy dni;

• Publiczne odmówienie aktu poświęcenia ro­dzaju ludzkiego Chrystusowi Królowi O Jezu najsłodszy, Odkupicielu rodzaju ludzkiego w uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszech­świata (w inne dni – odpust cząstkowy);

• Pobożne odmówienie (śpiew) modlitwy Przed tak wielkim Sakramentem podczas liturgii Wieczerzy Pańskiej po Mszy św. (w Wielki Czwartek) oraz w uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Boże Ciało); w innym czasie – odpust cząstkowy;

• Publiczne odmówienie (śpiew) hymnu Ciebie Boga wysławiamy {Te Deum) jako podziękowa­nie za otrzymane łaski w ostatnim dniu roku (w innym czasie, nawet prywatnie – odpust cząstkowy);

• Publiczne odmówienie (śpiew) hymnu Przyjdź, Duchu Święty (Veni Creator) w Nowy Rok i w uroczystość Zesłania Ducha Świętego (w pozostałe dni, nawet prywatnie – odpust cząstkowy);

• Odprawienie Drogi Krzyżowej. W przypadku publicznego odprawiania wystarczy, aby prze­chodziła tylko osoba prowadząca;

• Uczestnictwo w nabożeństwie Gorzkich Ża­lów jeden raz w tygodniu w okresie Wielkiego Postu w jakimkolwiek kościele na terenie Polski;

• Nawiedzenie kościoła parafialnego w święto tytułu lub w dniu 2 sierpnia, kiedy to przypada odpust Porcjunkuli;

• W uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca);

• Nawiedzenie kościoła lub kaplicy we wspo­mnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych (2 listopada) i odmówienie tam Ojcze nasz i Wierzę;

• W dniach od 1 do 8 listopada za nawiedze­nie cmentarza z równoczesną modlitwą za zmarłych – codziennie odpust zupełny, który można ofiarować wyłącznie za zmarłych (za nawiedzenie cmentarza w inne dni – odpust cząstkowy również wyłącznie za zmarłych).

Warto dodać, że Penitencjaria Apostolska po­przez dwa dekrety wydane w 2002 r. ustanowiła także odpusty związane z kultem Miłosierdzia Bożego.

• Odpustu zupełnego pod zwykłymi warunkami (sakramentalna spowiedź, Komunia euchary­styczna i modlitwa w intencjach Ojca Świętego) udziela się w granicach Polski wiernemu, który z duszą całkowicie wolną od przywiązania do ja­kiegokolwiek grzechu pobożnie odmówi Koron­kę do Miłosierdzia Bożego w kościele lub kaplicy wobec Najświętszego Sakramentu Eucharystii, publicznie wystawionego lub też przechowywa­nego w tabernakulum. Jeżeli zaś ci wierni z po­wodu choroby (lub innej słusznej racji) nie będą mogli wyjść z domu, ale odmówią Koronkę do Miłosierdzia Bożego z ufnością i z pragnieniem miłosierdzia dla siebie oraz gotowością okazania go innym, to pod zwykłymi warunkami również zyskują odpust zupełny. W innych zaś okoliczno­ściach odpust będzie cząstkowy.

• Udziela się odpustu zupełnego na zwykłych wa­runkach (spowiedź sakramentalna, Komunia eucharystyczna, modlitwa w intencjach papie­skich) wiernemu, który w II Niedzielę Wielka­nocną, czyli Miłosierdzia Bożego, w jakimkol­wiek kościele lub kaplicy, z sercem całkowicie wolnym od wszelkiego przywiązania do ja­kiegokolwiek grzechu, choćby powszedniego, weźmie udział w pobożnych praktykach speł­nianych ku czci Bożego Miłosierdzia albo przy­najmniej odmówi przed Najświętszym Sakra­mentem Eucharystii, wystawionym publicznie lub ukrytym w tabernakulum, modlitwę Ojcze nasz i Credo, dodając pobożne wezwanie do Pana Jezusa Miłosiernego (np. Jezu Miłosier­ny, ufam Tobie).

Istnieją również tzw. odpusty cząstkowe. Są trzy ogólne warunki uzyskania odpustu cząstko­wego:

• Wierny dostępuje odpustu cząstkowego, je­śli w czasie spełniania swoich obowiązków i w trudach życia wznosi myśli do Boga z po­korą i ufnością, dodając w myśli jakiś akt strze­listy, np. „Jezu Chryste, zmiłuj się nad nami”;

• Jeśli wierny powodowany motywem wiary przyj­dzie z pomocą potrzebującym współbraciom, pomagając im osobiście lub dzieląc się z nimi swoimi dobrami, uzyskuje odpust cząstkowy;

• Gdy wierny w intencji umartwiania się odmó­wi sobie czegoś godziwego, a przyjemnego dla siebie, uzyskuje odpust cząstkowy. Warunek ten ma zachęcić wiernych do praktykowania dobrowolnych umartwień.

Odpust cząstkowy można otrzymać za zmó­wienie jednej z modlitw:

• Anioł Pański (lub Regina Coeli w okresie wiel­kanocnym);

• „Duszo Chrystusowa”;

• „Wierzę w Boga”;

• Psalm 130 (Z głębokości); Psalm 51 (Zmiłuj się…);

• Jutrznia lub Nieszpory za zmarłych:

• „Panie, Boże wszechmogący” (modlitwa z li­turgii godzin, jutrznia w poniedziałek II tygo­dnia psałterza);

• Modlitwa św. Bernarda („Pomnij, o Najświęt­sza Panno Maryjo”);

• „Wieczny odpoczynek”;

• „Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia”;

• „Pod Twoją obronę”;

• „Magnificat”;

• Odmówienie jednej z sześciu litanii zatwier­dzonych dla całego Kościoła (do Najświęt­szego Imienia Jezus, do Najświętszego Serca Pana Jezusa, do Najdroższej Krwi Chrystusa Pana, Loretańskiej do NMP, do Świętego Jó­zefa lub do Wszystkich Świętych).

Błogosławieństwo w życiu człowieka wierzącego.

Błogosławieństwo czym jest i dlaczego powinno nam na nim zależeć? Dlaczego sami powinniśmy często błogosławić? Korzystać z tego sakramentalium?

Zapewne każdy z nas widział obraz P. Jezusa Miłosiernego, który błogosławi patrzących na Niego. Trzeba pamiętać, że już samo podniesienie ręki jest znakiem, jest gestem pozdrowienia słuchaczy. Do błogosławieństw zaliczyć można wyciągnięcie ręki czy rąk, ewentualnie położenie na głowie błogosławionego. Tertulian pisarz starożytności chrześcijańskiej twierdzi, że w jego czasach takie włożenie rąk było modlitwą wzywającą Ducha Świętego do zstąpienia na osoby, na dzieła stworzone. Czym jest błogosławienie? To rodzaj modlitwy. To sławienie Boga. To modlitwa z obrzędem liturgicznym poprzez który przyzywa się łaski niebios dla tych, którym się błogosławi. Tak błogosławią rodzice dzieciom, starzy młodym, tak błogosławi się dom, pracę i spoczynek, drogę, pokarmy itd. Błogosławieństwo kapłańskie to szczególna modlitwa z obrzędem aby wszystko co P. Bóg stworzył było pomocą na drodze do dobrego a ostatecznie do szczęśliwej wieczności. Człowiek bowiem posiadając wolną wolę może iść za Bożymi przykazaniami i już tutaj rozumiejąc siebie, świat i P. Boga, przeżywać wewnętrzny pokój a może odwrócić się od P. Boga, może zepsuć cały zamysł Boży względem każdego stworzenia, każdego dzieła i siebie samego. Może swoją nieroztropną działalnością uczynić szkodę doczesną a nawet wieczną sobie lub innym. Skuteczność błogosławieństwa opiera się nie tylko na znaku błogosławieństwa. Przede wszystkim jest darem samego Boga, ale też zależy od wiary przyjmującego błogosławieństwo. Im większe naczynie wiary w sercu człowieka, tym większy skarb błogosławieństwa pomieści. Błogosławieństwo jest rozdzielaniem duchowych skarbów Kościoła tym, którzy tego pragną. Najprostszym znakiem błogosławieństwa jest znak krzyża świętego. Wyraża on jednocześnie wiarę, że wszystkie łaski są nam darowane przez zasługi męki Zbawiciela. Innym znakiem jest kropienie wodą święconą, który to zarazem przypomina potrzebę oczyszczenia naszych serc z win. Do błogosławieństw należy także obrzęd kadzenia, który też jest wyrażeniem prośby by nasze modlitwy wzniosły się, wznosiły się do P. Boga jak dym kadzidła. Błogosławieństwo może być uroczyste lub prywatne. Każde jest łaską. Lekkomyślnie zatem pomijać błogosławieństwo czy je lekceważyć jest nieroztropnością a nawet może być grzechem. Może bowiem oznaczać pogardę dla Bożej łaski.

Na czym polega dar łaski błogosławieństwa?

Jest to skutek płynący z czyjegoś błogosławienia. Różny skutek błogosławieństwa; inny Bożego, papieskiego, biskupiego, kapłańskiego, rodzicielskiego czy człowieka życzliwego. Może objawić się jako cześć i chwała składana Bogu, szczęście i sława, doczesna łaska i dobrodziejstwo albo jako życzenie czy wdzięczność. Tu trzeba zauważyć, że znak krzyża uczyniony nad chlebem i winem podczas sprawowania Eucharystii jest dziękczynieniem za dary niebios. Trzeba też pamiętać, że błogosławieństwo nie działa tak jak sakrament. Jest działaniem Boga ale na miarę ludzkiej wiary; „ niech ci się stanie według twojej wiary” to słowa P. Jezusa. Pamiętamy też słowa P. Jezusa polecającego swym uczniom; „wchodząc do jakiego domu wpierw mówcie: pokój temu domowi jeśli mieszka tam człowiek godny pokoju pokój wasz spocznie na nim jeśli nie powróci do was”. Widzimy zatem że skuteczność błogosławieństwa wynika z siły modlitwy kościelnej i osobistej wiary przyjmującego. Trzeba nadto pamiętać, że błogosławieństwo nie gładzi grzechu ciężkiego i nie daje przyjmującemu je, łaski uświęcającej. Skutki błogosławieństwa są następujące:

1. gładzi grzechy powszednie
2. gładzi kary doczesne grzechów odpuszczonych w sakramencie pokuty.
3. Ogranicza wpływ złego ducha
4. udziela łaski uczynkowej
5. udziela łaski zdrowia cielesnego i innych dóbr doczesnych o ile te nie sprzeciwiają się zbawieniu duszy człowieka.

Tak więc widzimy jak ważną sprawą jest poważne traktowanie Bożych darów, które mądrość Kościoła zachowuje i hojnie obdarza tych, którzy ich szczerze pragną.

Żal za grzechy

Najważniejszym warunkiem sakramentu Pokuty jest żal za grzechy. Jest on w stanie skruszyć w nas wszelką chęć do takiego czy innego grzechu i dlatego nazywa się skruchą. Nie da się pomyśleć szczerej pokuty bez skruchy. Kto żałuje za grzechy prawdziwie? Żałuje za grzechy prawdziwie , kto smuci się z tego w duchu, że Boga obraził i brzydzi się mocno swoimi grzechami. Piotr po swoim zaparciu się, poznał ze spojrzenia P. Jezusa, że sprawił przykrość swemu Mistrzowi. A przecież on kochał P. Jezusa całą duszą, „jak ja mogłem coś takiego uczynić? Nie dość, że Faryzeusze i ich służący znęcają się nad Jezusem , to i ja jego wybrany uczeń zraniłem Jego serce. Jezu przebacz cała moja nadzieja w Twojej dobroci”. Podobne myśli sprawiły, że Piotr zapłakał gorzkimi łzami, nie zważał na to, że słudzy arcykapłana drwili z niego. Oczywiście zaraz od nich odszedł. Żal Piotra był doskonały i nadnaturalny bo pochodził z doskonałej miłości ku P. Jezusowi. Podobnie żałowali za grzechy: Magdalena, Zacheusz łotr na krzyżu, Paweł Apostoł. Wiemy, że żal ten pojednał ich z P. Bogiem. Inaczej żałował król Antioch. Dotknięty nieuleczalną chorobą, żałował, że prześladował Żydów za wiarę, a prosił aby go Bóg uzdrowił. Judasz również żałował za swój grzech, gdy się przekonał, że faryzeusze nim gardzą. Podobnie żałuje niejeden alkoholik, że stał się pośmiewiskiem otoczenia czy też zniszczył spokój i dobrobyt rodziny, żałuje złodziej, że musi siedzieć w więzieniu itp. Jest to żal czysto naturalny, czasem nawet niewolniczy – i pobudza niekiedy do poprawy ale nie zjednywa u Boga odpuszczenia grzechów bo grzesznik żałuje nie dlatego, że Boga obraził, lecz z powodu naturalnych ujemnych skutków swojego grzechu. Niektórzy ludzie żałują za grzechy z pobudek nadnaturalnych wynikających z Objawienia Bożego, ale mniej szlachetnych. Np. żałują, że Boga obrazili do tego stopnia, że Bóg ukaże ich pozbawieniem nieba, męką w piekle lub czyśćcu, że utracili łaskę uświęcającą itp. Jeżeli żal ten łączy się z ufnością w miłosierdzie Boże, a zatem również i z miłością Boga, chociażby niedoskonałą wystarczy do wyjednania odpuszczenia grzechów, ale tylko w sakramencie pokuty. Nazywamy go nadnaturalnym i wystarczającym. Kiedy żal jest nadnaturalny i doskonały? Żal jest nadnaturalny i doskonały, gdy pochodzi jedynie z nadnaturalnej i doskonałej miłości do P. Boga. Żal doskonały zastępuje Sakrament Pokuty w braku spowiednika i jedna grzesznika z P. Bogiem. Sobór uczy: Żal jest to boleść duszy i obrzydzenie sobie grzechów popełnionych z postanowieniem nie grzeszenia więcej. To uczucie żalu było zawsze potrzebne do uzyskania przebaczenia grzechów. U człowieka który zgrzeszył ciężko po chrzcie, uczucie to przygotowuje do odpuszczenia grzechów, jeżeli jest połączone z ufnością w miłosierdzie Boże i z postanowieniem dopełnienia innych warunków przepisanych do należytego przyjęcia Sakramentu Pokuty. Czasem zdarza się że żal ten jest miłością doskonałą i jedna człowieka z P. Bogiem przed rzeczywistym przyjęciem Sakramentu Pokuty. Pojednania tego jednak nie należy przypisywać samemu żalowi bez [ostanowienia przyjęcia sakramentu. Postanowienie to mieści się w żalu. Kiedy trzeba wzbudzić koniecznie skruchę doskonałą? Skruchę doskonałą trzeba wzbudzić koniecznie w niebezpieczeństwie śmierci, gdy nie możemy się spowiadać, a poczuwamy się do grzechu śmiertelnego. Pożytecznie jest wzbudzać żal doskonały ilekroć popełni ktoś grzech śmiertelny, a nie ma sposobności zaraz się wyspowiadać, idąc do spowiedzi, w niebezpieczeństwie śmierci, chcąc uzyskać odpust zupełny w wypadku, kiedy spowiedź nie jest warunkiem nakazanym, na początku mszy św. lub dłuższej modlitwy, jak Droga Krzyżowa czy Różaniec itp. Co dzień po wieczornym rachunku sumienia. Zawsze żałować trzeba nade wszystko czyli nienawidzić grzechu bardziej niż wszystkiego innego. Kiedy żal jest nadnaturalny i wystarczający? Żal jest nadnaturalny i wystarczający do odpuszczenia grzechów w sakramencie Pokuty jeżeli żałujemy z pobudek jakie wiara podaje a ufamy w miłosierdzie Boże. „ Ofiarą miłą Bogu jest duch skruszony; sercem skruszonym nie pogardzisz Boże”/Ps. 50,19

Dalej sobór uczy; żal mniej doskonały /wystarczający/ rodzi się zwykle albo z rozważania nędzy grzechu, albo z bojaźni piekła i kar za grzechy. Nie czyni on człowieka obłudnikiem, jeżeli wyklucza wolę grzeszenia i łączy się z nadzieją przebaczenia. Duch św. nie mieszka jeszcze w takim człowieku ale pobudza go, tak iż penitent przy jego pomocy przygotowuje sobie drogę do usprawiedliwienia. Bez przyjęcia Sakramentu Pokuty nie może jednak taki żal doprowadzić grzesznika do usprawiedliwienia, ale usposabia go do uzyskania łaski Bożej w Sakramencie Pokuty. Taką bojaźnią wstrząśnięci mieszkańcy Niniwy wskutek kazań Jonasza czynili surową pokutę i uzyskali od Pana miłosierdzie. Powinniśmy żałować co najmniej za wszystkie grzechy śmiertelne, bo gdybyśmy nawet za jeden grzech śmiertelny szczerze nie pokutowali i odpuszczenia jego nie otrzymali, nie uzyskamy łaski uświęcającej. Grzechy śmiertelne muszą być albo wszystkie odpuszczone, albo żaden nie jest odpuszczony. Inaczej rzecz ma się z grzechami lekkimi czyli powszednimi. Stan łaski uświęcającej trwa w duszy pomimo różnych grzechów powszednich dlatego kilka grzechów powszednich może być odpuszczonych przy spowiedzi a inne grzechy powszednie mogą być zmazane w inny sposób np. przez akty wiary nadziei i miłości. Jeżeli ktoś ma same tylko grzechy powszednie, powinien przynajmniej za jeden z nich wzbudzić sobie nadprzyrodzony żal szczery, bo inaczej Sakrament Pokuty byłby nieważny i niegodnie przyjęty. Dlatego dobrze jest przy takiej spowiedzi żałować za dawny jakiś grzech śmiertelny już odpuszczony. Za które grzechy trzeba żałować? Trzeba żałować co najmniej za wszystkie popełnione grzechy śmiertelne, żadnego nie wyłączając. Żal zatem powinien być wewnętrzny nadprzyrodzony i powszechny. Żal jest tak koniecznym warunkiem odpuszczenia grzechów że nie można go nigdy i niczym zastąpić. Trzeba go wzbudzić przed spowiedzią albo przynajmniej przy spowiedzi i to przed rozgrzeszeniem kapłańskim. Kto chce przeżyć żal za grzechy, wzbudzić w sobie prawdziwy żal za grzechy, trzeba aby wcześniej pomodlił się o łaskę prawdziwej szczerej skruchy, dobrym jest odprawienie choć części Drogi Krzyżowej, przemyślenie nędzy grzechu w oczach Bożych, ceny zbawienia, czyli jak wielką wartość mam w oczach Bożych skoro za mnie taką podjął ofiarę, sensu swego życia z Bogiem czy bez P. Boga w wieczności.

Czym jest Komunia św. duchowa?

Słowo „komunia” pochodzi od łacińskiego słowa „communio”, które oznacza jedność. Celem przyjmowani Komunii Świętej, czyli Ciała i Krwi Chrystusa, jest osiągniecie komunii, czy jedności z Bogiem, ale także między chrześcijanami.

Komunię św. można przyjmować w sakramencie Komunii, czyli pod postaciami Chleba i Wina podczas Eucharystii, ale także poza Eucharystią, na przykład przy okazji nabożeństw, czy po spowiedzi św. Ale można przyjmować ją także na sposób duchowy. W Polsce zwyczaj komunii duchowej znany był od czasów misji św. Ottona z Bambergi w XII wieku i praktykowany był przez wielu świętych m.in. Stanisława Kostkę. Praktyka ta wyrażała się w różny sposób np. w pobożnym uczestnictwie we mszy św., wpatrywaniu się w Hostię, aktach wiary w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii i rozważaniu męki i śmierci Zbawiciela. Niezbędnym elementem komunii duchowej jest pragnienie sakramentu.

Praktykę Komunii Świętej duchowej nie tylko realizowali ale zalecali święci, przypominali o niej także papieże – Jan Paweł II i Benedykt XVI. Papież Jan Paweł II przypomina zachętę św. Teresy od Jezusa: Kiedy nie przystępujecie do Komunii św. i nie uczestniczycie we mszy św., najbardziej korzystną rzeczą jest praktyka Komunii duchowej (…) Dzięki niej obficiej jesteście naznaczeni miłością naszego Pana (Ecclesia de Eucaristia 34).

Jest przede wszystkim wyznaniem wiary w realną obecność Jezusa w Eucharystii, jest aktem miłości do Jezusa w Eucharystii i głębokim pragnieniem, by Jezus chciał wejść i przemieniać życie i historię konkretnego człowieka. Zarówno komunia św. duchowa, jak i komunia sakramentalna może przynieść takie same skutki, czyli pogłębić więź z Jezusem i pomagać walczyć z pokusami, uwrażliwiać na innych ludzi.

„Nawet wtedy, kiedy nie jest możliwe przystąpienie do sakramentalnej Komunii, uczestnictwo we Mszy św. pozostaje konieczne, ważne, znaczące i owocne. W tej sytuacji dobrze jest żywić pragnienie pełnego zjednoczenia z Chrystusem, za pomocą, na przykład, praktyki komunii duchowej, przypomnianej przez Jana Pawła II i polecanej przez świętych mistrzów życia duchowego (Benedykt XVI, posynodalna adhortacja apostolska Sacramentum caritatis, 55).

Kard. J. Ratzinger pisał w swojej książce: „Komunia duchowa wiąże się z cierpieniem z powodu nieprzystąpienia do Stołu Pańskiego. Ale równocześnie tęsknota, pragnienie otwiera miejsce dla działania Boga, który przychodzi pocieszać, oświecać, umacniać i wynagradzać („Sól ziemi. Chrześcijaństwo i Kościół katolicki na przełomie tysiącleci). Tak więc choć komunia duchowa nie może się równać co do skutków z komunią sakramentalną, to jednak przynosi także wiele owoców; łączy z Jezusem Chrystusem, przygotowuje do komunii sakramentalnej, jest aktem skupienia w sobie i aktem miłości oraz pomaga w trudach życia, pokusach i cierpieniach, może być ponawiana w każdej chwili i dowolną ilość razy.

Kto może przyjąć Komunię św.? 

Kongregacja Nauki Wiary w dokumencie z 1983 r. przypomina, że chrześcijanin może otrzymać owoce sakramentu za pośrednictwem pragnienia Eucharystii (Kongregacja Nauki Wiary, Sacerdotium ministeriale, 6.08.1983, 4.). Dotyczy to zwłaszcza chrześcijan cierpiących z powodu prześladowań czy braku kapłanów. Ale zaleca się ją także tym wszystkim, którzy nie mogą uczestniczyć we Mszy św., na przykład chorym, uwięzionym, tym, którzy nie są w stanie dotrzeć do kościoła.  Mogą ją przyjmować wszyscy, także ci, którzy przyjęli Komunię Świętą sakramentalną w danym dniu. W końcu celem życia chrześcijańskiego jest życie w nieustannej komunii z Bogiem.

33-dniowy okres ćwiczeń duchowych do
Aktu Ofiarowania się Jezusowi Chrystusowi przez Maryję
Na podstawie „Traktatu o doskonałym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny”

>> POBIERZ (PDF) <<